سوره مبارکه ی دخان :

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ حمٓ (۱)

حم‌

Ha. Mim.

وَٱلْكِتَـٰبِ ٱلْمُبِينِ (۲)

سوگند به این کتاب روشنگر،

By the Scripture that maketh plain

إِنَّآ أَنزَلْنَـٰهُ فِى لَيْلَةٍ مُّبَـٰرَكَةٍ ۚ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ (۳)

که ما آن را در شبی پر برکت نازل کردیم؛ ما همواره انذارکننده بوده‌ایم!

Lo! We revealed it on a blessed night - Lo! We are ever warning -

فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ (۴)

در آن شب هر امری بر اساس حکمت (الهی) تدبیر و جدا می‌گردد.

Whereon every wise command is made clear

أَمْرًا مِّنْ عِندِنَآ ۚ إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ (۵)

(آری، نزول قرآن) فرمانی بود از سوی ما؛ ما (محمد (ص) را) فرستادیم!

As a command from Our presence - Lo! We are ever sending -

رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ (۶)

اینها همه بخاطر رحمتی است از سوی پروردگارت، که شنونده و داناست!

A mercy from thy Lord. Lo! He, even He is the Hearer, the Knower,

رَبِّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَآ ۖ إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ (۷)

(همان) پروردگار آسمانها و زمین و آنچه در میان آنهاست، اگر اهل یقین هستید!

Lord of the heavens and the earth and all that is between them, if ye would be sure.

لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۖ رَبُّكُمْ وَرَبُّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ (۸)

هیچ معبودی جز او نیست؛ زنده می‌کند و می‌میراند؛ او پروردگار شما و پروردگار پدران نخستین شماست!

There is no Allah save Him. He quickeneth and giveth death; your Lord and Lord of your forefathers.

بَلْ هُمْ فِى شَكٍّ يَلْعَبُونَ (۹)

ولی آنها در شکند و (با حقایق) بازی می‌کنند.

Nay, but they play in doubt.

فَٱرْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِى ٱلسَّمَآءُ بِدُخَانٍ مُّبِينٍ (۱۰)

پس منتظر روزی باش که آسمان دود آشکاری پدید آورد...

But watch thou (O Muhammad) for the day when the sky will produce visible smoke

يَغْشَى ٱلنَّاسَ ۖ هَـٰذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ (۱۱)

که همه مردم را فرامی‌گیرد؛ این عذاب دردناکی است!

That will envelop the people. This will be a painful torment.

رَّبَّنَا ٱكْشِفْ عَنَّا ٱلْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ (۱۲)

(می‌گویند:) پروردگارا! عذاب را از ما برطرف کن که ایمان می‌آوریم.

(Then they will say): Our Lord relieve us of the torment. Lo! we are believers.

أَنَّىٰ لَهُمُ ٱلذِّكْرَىٰ وَقَدْ جَآءَهُمْ رَسُولٌ مُّبِينٌ (۱۳)

چگونه: و از کجا متذکر می‌شوند با اینکه رسول روشنگر (با معجزات و منطق روشن) به سراغشان آمد!

How can there be remembrance for them, when a messenger making plain (the Truth) had already come unto them,

ثُمَّ تَوَلَّوْا۟ عَنْهُ وَقَالُوا۟ مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ (۱۴)

سپس از او روی گردان شدند و گفتند: «او تعلیم یافته‌ای دیوانه است!»

And they had turned away from him and said: One taught (by others), a madman?

إِنَّا كَاشِفُوا۟ ٱلْعَذَابِ قَلِيلًا ۚ إِنَّكُمْ عَآئِدُونَ (۱۵)

ما عذاب را کمی برطرف می‌سازیم، ولی باز به کارهای خود بازمی‌گردید!

Lo! We withdraw the torment a little. Lo! ye return (to disbelief).

يَوْمَ نَبْطِشُ ٱلْبَطْشَةَ ٱلْكُبْرَىٰٓ إِنَّا مُنتَقِمُونَ (۱۶)

(ما از آنها انتقام می‌گیریم) در آن روز که آنها را با قدرت خواهیم گرفت؛ آری ما انتقام گیرنده‌ایم!

On the day when We shall seize them with the greater seizure, (then) in truth We shall punish.

وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَآءَهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ (۱۷)

ما پیش از اینها قوم فرعون را آزمودیم و رسول بزرگواری به سراغشان آمد،

And verily We tried before them Pharaoh's folk, when there came unto them a noble messenger,

أَنْ أَدُّوٓا۟ إِلَىَّ عِبَادَ ٱللَّهِ ۖ إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ (۱۸)

(و به آنان گفت: امور) بندگان خدا را به من واگذارید که من فرستاده امینی برای شما هستم!

Saying: Give up to me the slaves of Allah. Lo! I am a faithful messenger unto you.

وَأَن لَّا تَعْلُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ ۖ إِنِّىٓ ءَاتِيكُم بِسُلْطَـٰنٍ مُّبِينٍ (۱۹)

و در برابر خداوند تکبر نورزید که من برای شما دلیل روشنی آورده‌ام!

And saying: Be not proud against Allah. Lo! I bring you a clear warrant.

وَإِنِّى عُذْتُ بِرَبِّى وَرَبِّكُمْ أَن تَرْجُمُونِ (۲۰)

و من به پروردگار خود و پروردگار شما پناه می‌برم از اینکه مرا متهم کنید!

And lo! I have sought refuge in my Lord and your Lord lest ye stone me to death.

وَإِن لَّمْ تُؤْمِنُوا۟ لِى فَٱعْتَزِلُونِ (۲۱)

و اگر به من ایمان نمی‌آورید، از من کناره‌گیری کنید (و مانع ایمان آوردن مردم نشوید)!

And if ye put no faith in me, then let me go.

فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ قَوْمٌ مُّجْرِمُونَ (۲۲)

(آنها هیچ یک از این پندها را نپذیرفتند، و موسی) به پیشگاه پروردگارش عرضه داشت: اینها قومی مجرمند!

And he cried unto his Lord, (saying): These are guilty folk.

فَأَسْرِ بِعِبَادِى لَيْلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ (۲۳)

(به او دستور داده شد:) بندگان مرا شبانه حرکت ده که شما تعقیب می‌شوید!

Then (his Lord commanded): Take away My slaves by night. Lo! ye will be followed,

وَٱتْرُكِ ٱلْبَحْرَ رَهْوًا ۖ إِنَّهُمْ جُندٌ مُّغْرَقُونَ (۲۴)

(هنگامی که از دریا گذشتید) دریا را آرام و گشاده بگذار (و بگذر) که آنها لشکری غرق‌شده خواهند بود!

And leave the sea behind at rest, for lo! they are a drowned host.

كَمْ تَرَكُوا۟ مِن جَنَّـٰتٍ وَعُيُونٍ (۲۵)

(سرانجام همگی نابود شدند و) چه بسیار باغها و چشمه‌ها که از خود به جای گذاشتند،

How many were the gardens and the watersprings that they left behind,

وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ (۲۶)

و زراعتها و قصرهای زیبا و گرانقیمت،

And the cornlands and the goodly sites

وَنَعْمَةٍ كَانُوا۟ فِيهَا فَـٰكِهِينَ (۲۷)

و نعمتهای فراوان دیگر که در آن (غرق) بودند!

And pleasant things wherein they took delight!

كَذَٰلِكَ ۖ وَأَوْرَثْنَـٰهَا قَوْمًا ءَاخَرِينَ (۲۸)

اینچنین بود ماجرای آنان! و ما (اموال و حکومت) اینها را میراث برای اقوام دیگری قرار دادیم!

Even so (it was), and We made it an inheritance for other folk;

فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ ٱلسَّمَآءُ وَٱلْأَرْضُ وَمَا كَانُوا۟ مُنظَرِينَ (۲۹)

نه آسمان بر آنان گریست و نه زمین، و نه به آنها مهلتی داده شد!

And the heaven and the earth wept not for them, nor were they reprieved.

وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ مِنَ ٱلْعَذَابِ ٱلْمُهِينِ (۳۰)

ما بنی اسرائیل را از عذاب ذلّت‌بار رهایی بخشیدیم؛

And We delivered the Children of Israel from the shameful doom;

مِن فِرْعَوْنَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَالِيًا مِّنَ ٱلْمُسْرِفِينَ (۳۱)

از فرعون که مردی متکبر و از اسرافکاران بود!

(We delivered them) from Pharaoh. Lo! he was a tyrant of the wanton ones.

وَلَقَدِ ٱخْتَرْنَـٰهُمْ عَلَىٰ عِلْمٍ عَلَى ٱلْعَـٰلَمِينَ (۳۲)

ما آنها را با علم (خویش) بر جهانیان برگزیدیم و برتری دادیم،

And We chose them, purposely, above (all) creatures.

وَءَاتَيْنَـٰهُم مِّنَ ٱلْـَٔايَـٰتِ مَا فِيهِ بَلَـٰٓؤٌا۟ مُّبِينٌ (۳۳)

و آیاتی (از قدرت خویش) را به آنها دادیم که آزمایش آشکاری در آن بود (ولی آنان کفران کردند و مجازات شدند)!

And We gave them portents wherein was a clear trial.

إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ لَيَقُولُونَ (۳۴)

اینها [= مشرکان‌] می‌گویند:

Lo! these, forsooth, are saying:

إِنْ هِىَ إِلَّا مَوْتَتُنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ (۳۵)

«مرگ ما جز همان مرگ اول نیست و هرگز برانگیخته نخواهیم شد!

There is naught but our first death, and we shall not be raised again.

فَأْتُوا۟ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ (۳۶)

اگر راست می‌گویید پدران ما را (زنده کنید و) بیاورید (تا گواهی دهند)!»

Bring back our fathers, if ye speak the truth!

أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ أَهْلَكْنَـٰهُمْ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ مُجْرِمِينَ (۳۷)

آیا آنان بهترند یا قوم «تبّع» و کسانی که پیش از آنها بودند؟! ما آنان را هلاک کردیم، چرا که مجرم بودند!

Are they better, or the folk of Tubb'a and those before them? We destroyed them, for surely they were guilty.

وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَـٰعِبِينَ (۳۸)

ما آسمانها و زمین و آنچه را که در میان این دو است به بازی (و بی‌هدف) نیافریدیم!

And We created not the heavens and the earth, and all that is between them, in play.

مَا خَلَقْنَـٰهُمَآ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ (۳۹)

ما آن دو را جز بحق نیافریدیم؛ ولی بیشتر آنان نمی‌دانند!

We created them not save with truth; but most of them know not.

إِنَّ يَوْمَ ٱلْفَصْلِ مِيقَـٰتُهُمْ أَجْمَعِينَ (۴۰)

روز جدایی (حق از باطل) وعده‌گاه همه آنهاست!

Assuredly the Day of Decision is the term for all of them,

يَوْمَ لَا يُغْنِى مَوْلًى عَن مَّوْلًى شَيْـًٔا وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ (۴۱)

روزی که هیچ دوستی کمترین کمکی به دوستش نمی‌کند، و از هیچ‌سو یاری نمی‌شوند؛

A day when friend can in naught avail friend, nor can they be helped,

إِلَّا مَن رَّحِمَ ٱللَّهُ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ (۴۲)

مگر کسی که خدا او را مورد رحمت قرار داده، چرا که او عزیز و رحیم است!

Save him on whom Allah hath mercy. Lo! He is the Mighty, the Merciful.

إِنَّ شَجَرَتَ ٱلزَّقُّومِ (۴۳)

مسلّماً درخت زقّوم...

Lo! the tree of Zaqqum,

طَعَامُ ٱلْأَثِيمِ (۴۴)

غذای گنهکاران است،

The food of the sinner!

كَٱلْمُهْلِ يَغْلِى فِى ٱلْبُطُونِ (۴۵)

همانند فلز گداخته در شکمها می‌جوشد؛

Like molten brass, it seetheth in their bellies

كَغَلْىِ ٱلْحَمِيمِ (۴۶)

جوششی همچون آب سوزان!

As the seething of boiling water.

خُذُوهُ فَٱعْتِلُوهُ إِلَىٰ سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ (۴۷)

(آنگاه به مأموران دوزخ خطاب می‌شود:) این کافر مجرم را بگیرید و به میان دوزخ پرتابش کنید!

(And it will be said): Take him and drag him to the midst of hell,

ثُمَّ صُبُّوا۟ فَوْقَ رَأْسِهِۦ مِنْ عَذَابِ ٱلْحَمِيمِ (۴۸)

سپس بر سر او از عذاب جوشان بریزید!

Then pour upon his head the torment of boiling water.

ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْكَرِيمُ (۴۹)

(به او گفته می‌شود:) بچش که (به پندار خود) بسیار قدرتمند و محترم بودی!

(Saying): Taste! Lo! thou wast forsooth the mighty, the noble!

إِنَّ هَـٰذَا مَا كُنتُم بِهِۦ تَمْتَرُونَ (۵۰)

این همان چیزی است که پیوسته در آن تردید می‌کردید!

Lo! this is that whereof ye used to doubt.

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى مَقَامٍ أَمِينٍ (۵۱)

(ولی) پرهیزگاران در جایگاه امنی قرار دارند،

Lo! those who kept their duty will be in a place secured.

فِى جَنَّـٰتٍ وَعُيُونٍ (۵۲)

در میان باغها و چشمه‌ها؛

Amid gardens and watersprings,

يَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَقَـٰبِلِينَ (۵۳)

آنها لباسهایی از حریر نازک و ضخیم می‌پوشند و در مقابل یکدیگر می‌نشینند؛

Attired in silk and silk embroidery, facing one another.

كَذَٰلِكَ وَزَوَّجْنَـٰهُم بِحُورٍ عِينٍ (۵۴)

اینچنین‌اند بهشتیان؛ و آنها را با «حور العین» تزویج می‌کنیم!

Even so (it will be). And We shall wed them unto fair ones with wide, lovely eyes.

يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَـٰكِهَةٍ ءَامِنِينَ (۵۵)

آنها در آنجا هر نوع میوه‌ای را بخواهند در اختیارشان قرارمی‌گیرد، و در نهایت امنیّت به سر می‌برند!

They call therein for every fruit in safety.

لَا يَذُوقُونَ فِيهَا ٱلْمَوْتَ إِلَّا ٱلْمَوْتَةَ ٱلْأُولَىٰ ۖ وَوَقَىٰهُمْ عَذَابَ ٱلْجَحِيمِ (۵۶)

هرگز مرگی جز همان مرگ اوّل (که در دنیا چشیده‌اند) نخواهند چشید، و خداوند آنها را از عذاب دوزخ حفظ می‌کند؛

They taste not death therein, save the first death. And He hath saved them from the doom of hell,

فَضْلًا مِّن رَّبِّكَ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ (۵۷)

این فضل و بخششی است از سوی پروردگارت، این همان رستگاری بزرگ است!

A bounty from thy Lord. That is the supreme triumph.

فَإِنَّمَا يَسَّرْنَـٰهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ (۵۸)

ما آن [= قرآن‌] را بر زبان تو آسان ساختیم، شاید آنان متذکّر شوند!

And We have made (this Scripture) easy in thy language only that they may heed.

فَٱرْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ (۵۹)

(امّا اگر نپذیرفتند) منتظر باش، آنها نیز منتظرند (تو منتظر پیروزی الهی و آنها منتظر عذاب و شکست)!

Wait then (O Muhammad). Lo! they (too) are waiting.