سوره مبارکه ی صافات :

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ وَٱلصَّـٰٓفَّـٰتِ صَفًّا (۱)

سوگند به (فرشتگان) صف‌کشیده (و منظّم)

By those who set the ranks in battle order

فَٱلزَّٰجِرَٰتِ زَجْرًا (۲)

و به نهی‌کنندگان و (بازدارندگان)

And those who drive away (the wicked) with reproof

فَٱلتَّـٰلِيَـٰتِ ذِكْرًا (۳)

و تلاوت‌کنندگان پیاپی آیات الهی...

And those who read (the Word) for a reminder,

إِنَّ إِلَـٰهَكُمْ لَوَٰحِدٌ (۴)

که معبود شما یگانه است؛

Lo! thy Lord is surely One;

رَّبُّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ ٱلْمَشَـٰرِقِ (۵)

پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست، و پروردگار مشرقها!

Lord of the heavens and of the earth and all that is between them, and Lord of the sun's risings.

إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِزِينَةٍ ٱلْكَوَاكِبِ (۶)

ما آسمان نزدیک [= پایین‌] را با ستارگان آراستیم،

Lo! We have adorned the lowest heaven with an ornament, the planets;

وَحِفْظًا مِّن كُلِّ شَيْطَـٰنٍ مَّارِدٍ (۷)

تا آن را از هر شیطان خبیثی حفظ کنیم!

With security from every froward devil.

لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰ وَيُقْذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٍ (۸)

آنها نمی‌توانند به (سخنان) فرشتگان عالم بالا گوش فرادهند، (و هرگاه چنین کنند) از هر سو هدف قرارمی‌گیرند!

They cannot listen to the Highest Chiefs for they are pelted from every side,

دُحُورًا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ (۹)

آنها به شدّت به عقب رانده می‌شوند؛ و برای آنان مجازاتی دائم است!

Outcast, and theirs is a perpetual torment;

إِلَّا مَنْ خَطِفَ ٱلْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌ ثَاقِبٌ (۱۰)

مگر آنها که در لحظه‌ای کوتاه برای استراق سمع به آسمان نزدیک شوند، که «شهاب ثاقب» آنها را تعقیب می‌کند!

Save him who snatcheth a fragment, and there pursueth him a piercing flame.

فَٱسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَآ ۚ إِنَّا خَلَقْنَـٰهُم مِّن طِينٍ لَّازِبٍۭ (۱۱)

از آنان بپرس: «آیا آفرینش (و معاد) آنان سخت‌تر است یا آفرینش فرشتگان (و آسمانها و زمین)؟! ما آنان را از گل چسبنده‌ای آفریدیم!

Then ask them (O Muhammad): Are they stronger as a creation, or those (others) whom we have created? Lo! We created them of plastic clay.

بَلْ عَجِبْتَ وَيَسْخَرُونَ (۱۲)

تو از انکارشان تعجّب می‌کنی، ولی آنها مسخره می‌کنند!

Nay, but thou dost marvel when they mock

وَإِذَا ذُكِّرُوا۟ لَا يَذْكُرُونَ (۱۳)

و هنگامی که به آنان تذکّر داده شود، هرگز متذکّر نمی‌شوند!

And heed not when they are reminded,

وَإِذَا رَأَوْا۟ ءَايَةً يَسْتَسْخِرُونَ (۱۴)

و هنگامی که معجزه‌ای را ببینند، دیگران را نیز به استهزا دعوت می‌کنند!

And seek to scoff when they behold a portent.

وَقَالُوٓا۟ إِنْ هَـٰذَآ إِلَّا سِحْرٌ مُّبِينٌ (۱۵)

و می‌گویند: «این فقط سحری آشکار است!

And they say: Lo! this is mere magic;

أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَـٰمًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ (۱۶)

آیا هنگامی که ما مُردیم و به خاک و استخوان مبدّل شدیم، بار دیگر برانگیخته خواهیم شد؟!

When we are dead and have become dust and bones, shall we then, forsooth, be raised (again)?

أَوَءَابَآؤُنَا ٱلْأَوَّلُونَ (۱۷)

یا پدران نخستین ما (بازمی‌گردند)؟!»

And our forefathers?

قُلْ نَعَمْ وَأَنتُمْ دَٰخِرُونَ (۱۸)

بگو: «آری، همه شما زنده می‌شوید در حالی که خوار و کوچک خواهید بود!

Say (O Muhammad): Ye, in truth; and ye will be brought low.

فَإِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌ وَٰحِدَةٌ فَإِذَا هُمْ يَنظُرُونَ (۱۹)

تنها یک صیحه عظیم واقع می‌شود، ناگهان همه (از قبرها برمی‌خیزند و) نگاه می‌کنند!

There is but one Shout, and lo! they behold,

وَقَالُوا۟ يَـٰوَيْلَنَا هَـٰذَا يَوْمُ ٱلدِّينِ (۲۰)

و می‌گویند: «ای وای بر ما، این روز جزاست!»

And say: Ah, woe for us! This is the Day of Judgment.

هَـٰذَا يَوْمُ ٱلْفَصْلِ ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ (۲۱)

(آری) این همان روز جدایی (حقّ از باطل) است که شما آن را تکذیب می‌کردید!

This is the Day of Separation, which ye used to deny.

ٱحْشُرُوا۟ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ وَأَزْوَٰجَهُمْ وَمَا كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ (۲۲)

(در این هنگام به فرشتگان دستور داده می‌شود:) ظالمان و همردیفانشان و آنچه را می‌پرستیدند...

(And it is said unto the angels): Assemble those who did wrong, together with their wives and what they used to worship

مِن دُونِ ٱللَّهِ فَٱهْدُوهُمْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْجَحِيمِ (۲۳)

(آری آنچه را) جز خدا می‌پرستیدند جمع کنید و بسوی راه دوزخ هدایتشان کنید!

Instead of Allah, and lead them to the path to hell;

وَقِفُوهُمْ ۖ إِنَّهُم مَّسْـُٔولُونَ (۲۴)

آنها را نگهدارید که باید بازپرسی شوند!

And stop them, for they must be questioned.

مَا لَكُمْ لَا تَنَاصَرُونَ (۲۵)

شما را چه شده که از هم یاری نمی‌طلبید؟!

What aileth you that ye help not one another?

بَلْ هُمُ ٱلْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ (۲۶)

ولی آنان در آن روز تسلیم قدرت خداوندند!

Nay, but this day they make full submission.

وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَسَآءَلُونَ (۲۷)

(و در این حال) رو به یکدیگر کرده و از هم می‌پرسند...

And some of them draw near unto others, mutually questioning.

قَالُوٓا۟ إِنَّكُمْ كُنتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ ٱلْيَمِينِ (۲۸)

گروهی (می‌گویند: «شما رهبران گمراهی بودید که به ظاهر) از طریق خیرخواهی و نیکی وارد شدید امّا جز فریب چیزی در کارتان نبود)!»

They say: Lo! ye used to come unto us, imposing, (swearing that ye spoke the truth).

قَالُوا۟ بَل لَّمْ تَكُونُوا۟ مُؤْمِنِينَ (۲۹)

(آنها در جواب) می‌گویند: «شما خودتان اهل ایمان نبودید (تقصیر ما چیست)؟!

They answer: Nay, but ye (yourselves) were not believers.

وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُم مِّن سُلْطَـٰنٍۭ ۖ بَلْ كُنتُمْ قَوْمًا طَـٰغِينَ (۳۰)

ما هیچ گونه سلطه‌ای بر شما نداشتیم، بلکه شما خود قومی طغیانگر بودید!

We had no power over you, but ye were wayward folk.

فَحَقَّ عَلَيْنَا قَوْلُ رَبِّنَآ ۖ إِنَّا لَذَآئِقُونَ (۳۱)

اکنون فرمان پروردگارمان بر همه ما مسلّم شده، و همگی از عذاب او می‌چشیم!

Now the Word of our Lord hath been fulfilled concerning us. Lo! we are about to taste (the doom).

فَأَغْوَيْنَـٰكُمْ إِنَّا كُنَّا غَـٰوِينَ (۳۲)

ما شما را گمراه کردیم، همان گونه که خود گمراه بودیم!

Thus we misled you. Lo! we were (ourselves) astray.

فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِى ٱلْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ (۳۳)

(آری) همه آنها [= پیشوایان و پیروان گمراه‌] در آن روز در عذاب الهی مشترکند!

Then lo! this day they (both) are sharers in the doom.

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَفْعَلُ بِٱلْمُجْرِمِينَ (۳۴)

ما این گونه با مجرمان رفتار می‌کنیم!

Lo! thus deal We with the guilty.

إِنَّهُمْ كَانُوٓا۟ إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ (۳۵)

چرا که وقتی به آنها گفته می‌شد: «معبودی جز خدا وجود ندارد»، تکبّر و سرکشی می‌کردند...

For when it was said unto them, There is no Allah save Allah, they were scornful

وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوٓا۟ ءَالِهَتِنَا لِشَاعِرٍ مَّجْنُونٍۭ (۳۶)

و پیوسته می‌گفتند: «آیا ما معبودان خود را بخاطر شاعری دیوانه رها کنیم؟!»

And said: Shall we forsake our gods for a mad poet?

بَلْ جَآءَ بِٱلْحَقِّ وَصَدَّقَ ٱلْمُرْسَلِينَ (۳۷)

چنین نیست، او حقّ را آورده و پیامبران پیشین را تصدیق کرده است!

Nay, but he brought the Truth, and he confirmed those sent (before him).

إِنَّكُمْ لَذَآئِقُوا۟ ٱلْعَذَابِ ٱلْأَلِيمِ (۳۸)

اما شما (مستکبران کوردل) بطور مسلّم عذاب دردناک (الهی) را خواهید چشید!

Lo! (now) verily ye taste the painful doom -

وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ (۳۹)

و جز به آنچه انجام می‌دادید کیفر داده نمی‌شوید،

Ye are requited naught save what ye did -

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ (۴۰)

جز بندگان مخلص خدا (که از این کیفرها برکنارند)!

Save single-minded slaves of Allah;

أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَّعْلُومٌ (۴۱)

برای آنان [= بندگان مخلص‌] روزی معیّن و ویژه‌ای است،

For them there is a known provision,

فَوَٰكِهُ ۖ وَهُم مُّكْرَمُونَ (۴۲)

میوه‌ها (ی گوناگون پر ارزش)، و آنها گرامی داشته می‌شوند...

Fruits. And they will be honoured

فِى جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ (۴۳)

در باغهای پر نعمت بهشت؛

In the Gardens of delight,

عَلَىٰ سُرُرٍ مُّتَقَـٰبِلِينَ (۴۴)

در حالی که بر تختها رو به روی یکدیگر تکیه زده‌اند،

On couches facing one another;

يُطَافُ عَلَيْهِم بِكَأْسٍ مِّن مَّعِينٍۭ (۴۵)

و گرداگردشان قدحهای لبریز از شراب طهور را می‌گردانند؛

A cup from a gushing spring is brought round for them,

بَيْضَآءَ لَذَّةٍ لِّلشَّـٰرِبِينَ (۴۶)

شرابی سفید و درخشنده، و لذّتبخش برای نوشندگان؛

White, delicious to the drinkers,

لَا فِيهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ (۴۷)

شرابی که نه در آن مایه تباهی عقل است و نه از آن مست می‌شوند!

Wherein there is no headache nor are they made mad thereby.

وَعِندَهُمْ قَـٰصِرَٰتُ ٱلطَّرْفِ عِينٌ (۴۸)

و نزد آنها همسرانی زیبا چشم است که جز به شوهران خود عشق نمی‌ورزند.

And with them are those of modest gaze, with lovely eyes,

كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَّكْنُونٌ (۴۹)

گویی از (لطافت و سفیدی) همچون تخم‌مرغهایی هستند که (در زیر بال و پر مرغ) پنهان مانده (و دست انسانی هرگز آن را لمس نکرده است)!

(Pure) as they were hidden eggs (of the ostrich).

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَسَآءَلُونَ (۵۰)

(در حالی که آنها غرق گفتگو هستند) بعضی رو به بعضی دیگر کرده می‌پرسند...

And some of them draw near unto others, mutually questioning.

قَالَ قَآئِلٌ مِّنْهُمْ إِنِّى كَانَ لِى قَرِينٌ (۵۱)

کسی از آنها می‌گوید: «من همنشینی داشتم...

A speaker of them saith: Lo! I had a comrade

يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلْمُصَدِّقِينَ (۵۲)

که پیوسته می‌گفت: آیا (به راستی) تو این سخن را باور کرده‌ای...

Who used to say: Art thou in truth of those who put faith (in his words)?

أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَـٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ (۵۳)

که وقتی ما مُردیم و به خاک و استخوان مبدّل شدیم، (بار دیگر) زنده می‌شویم و جزا داده خواهیم شد؟!»

Can we, when we are dead and have become mere dust and bones - can we (then) verily be brought to book?

قَالَ هَلْ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ (۵۴)

(سپس) می‌گوید: «آیا شما می‌توانید از او خبری بگیرید؟»

He saith: Will ye look?

فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِى سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ (۵۵)

اینجاست که نگاهی می‌کند، ناگهان او را در میان دوزخ می‌بیند.

Then looketh he and seeth him in the depth of hell.

قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرْدِينِ (۵۶)

می‌گوید: «به خدا سوگند نزدیک بود مرا (نیز) به هلاکت بکشانی!

He saith: By Allah, thou verily didst all but cause my ruin,

وَلَوْلَا نِعْمَةُ رَبِّى لَكُنتُ مِنَ ٱلْمُحْضَرِينَ (۵۷)

و اگر نعمت پروردگارم نبود، من نیز از احضارشدگان (در دوزخ) بودم!

And had it not been for the favour of my Lord, I too had been of those haled forth (to doom).

أَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِينَ (۵۸)

(سپس به یاران خود می‌گوید: ای دوستان!) آیا ما هرگز نمی‌میریم (و در بهشت جاودانه خواهیم بود)،

Are we then not to die

إِلَّا مَوْتَتَنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ (۵۹)

و جز همان مرگ اول، مرگی به سراغ ما نخواهد آمد، و ما هرگز عذاب نخواهیم شد.

Saving our former death, and are we not to be punished?

إِنَّ هَـٰذَا لَهُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ (۶۰)

راستی این همان پیروزی بزرگ است!

Lo! this is the supreme triumph.

لِمِثْلِ هَـٰذَا فَلْيَعْمَلِ ٱلْعَـٰمِلُونَ (۶۱)

آری، برای مثل این، باید عمل‌کنندگان عمل کنند!

For the like of this, then, let the workers work.

أَذَٰلِكَ خَيْرٌ نُّزُلًا أَمْ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ (۶۲)

آیا این (نعمتهای جاویدان بهشتی) بهتر است یا درخت (نفرت‌انگیز) زقّوم؟!

Is this better as a welcome, or the tree of Zaqqum?

إِنَّا جَعَلْنَـٰهَا فِتْنَةً لِّلظَّـٰلِمِينَ (۶۳)

ما آن را مایه درد و رنج ظالمان قرار دادیم!

Lo! We have appointed it a torment for wrong-doers.

إِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِىٓ أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ (۶۴)

آن درختی است که از قعر جهنّم می‌روید!

Lo! it is a tree that springeth in the heart of hell.

طَلْعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَـٰطِينِ (۶۵)

شکوفه آن مانند سرهای شیاطین است!

Its crop is as it were the heads of devils

فَإِنَّهُمْ لَـَٔاكِلُونَ مِنْهَا فَمَالِـُٔونَ مِنْهَا ٱلْبُطُونَ (۶۶)

آنها [= مجرمان‌] از آن می‌خورند و شکمها را از آن پر می‌کنند!

And lo! they verily must eat thereof, and fill (their) bellies therewith.

ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْهَا لَشَوْبًا مِّنْ حَمِيمٍ (۶۷)

سپس روی آن آب داغ متعفّنی می‌نوشند!

And afterward, lo! thereupon they have a drink of boiling water

ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى ٱلْجَحِيمِ (۶۸)

سپس بازگشت آنها به سوی جهنّم است!

And afterward, lo! their return is surely unto hell.

إِنَّهُمْ أَلْفَوْا۟ ءَابَآءَهُمْ ضَآلِّينَ (۶۹)

چرا که آنها پدران خود را گمراه یافتند،

They indeed found their fathers astray,

فَهُمْ عَلَىٰٓ ءَاثَـٰرِهِمْ يُهْرَعُونَ (۷۰)

با این حال به سرعت بدنبال آنان کشانده می‌شوند!

But they make haste (to follow) in their footsteps.

وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ ٱلْأَوَّلِينَ (۷۱)

و قبل از آنها بیشتر پیشینیان (نیز) گمراه شدند!

And verily most of the men of old went astray before them,

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا فِيهِم مُّنذِرِينَ (۷۲)

ما در میان آنها انذارکنندگانی فرستادیم،

And verily We sent among them warners.

فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلْمُنذَرِينَ (۷۳)

ولی بنگر عاقبت انذارشوندگان چگونه بود!

Then see the nature of the consequence for those warned,

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ (۷۴)

مگر بندگان مخلص خدا!

Save single-minded slaves of Allah.

وَلَقَدْ نَادَىٰنَا نُوحٌ فَلَنِعْمَ ٱلْمُجِيبُونَ (۷۵)

و نوح، ما را خواند (و ما دعای او را اجابت کردیم)؛ و چه خوب اجابت کننده‌ای هستیم!

And Noah verily prayed unto Us, and gracious was the Hearer of his prayer

وَنَجَّيْنَـٰهُ وَأَهْلَهُۥ مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ (۷۶)

و او و خاندانش را از اندوه بزرگ رهایی بخشیدیم،

And We saved him and his household from the great distress,

وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُۥ هُمُ ٱلْبَاقِينَ (۷۷)

و فرزندانش را همان بازماندگان (روی زمین) قرار دادیم،

And made his seed the survivors,

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْـَٔاخِرِينَ (۷۸)

و نام نیک او را در میان امّتهای بعد باقی نهادیم.

And left for him among the later folk (the salutation):

سَلَـٰمٌ عَلَىٰ نُوحٍ فِى ٱلْعَـٰلَمِينَ (۷۹)

سلام بر نوح در میان جهانیان باد!

Peace be unto Noah among the peoples!

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ (۸۰)

ما این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

Lo! thus do We reward the good.

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ (۸۱)

چرا که او از بندگان باایمان ما بود!

Lo! he is one of Our believing slaves.

ثُمَّ أَغْرَقْنَا ٱلْـَٔاخَرِينَ (۸۲)

سپس دیگران [= دشمنان او] را غرق کردیم!

Then We did drown the others.

وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِۦ لَإِبْرَٰهِيمَ (۸۳)

و از پیروان او ابراهیم بود؛

And lo! of his persuasion verily was Abraham

إِذْ جَآءَ رَبَّهُۥ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ (۸۴)

(به خاطر بیاور) هنگامی را که با قلب سلیم به پیشگاه پروردگارش آمد؛

When he came unto his Lord with a whole heart;

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦ مَاذَا تَعْبُدُونَ (۸۵)

هنگامی که به پدر و قومش گفت: «اینها چیست که می‌پرستید؟!

When he said unto his father and his folk: What is it that ye worship?

أَئِفْكًا ءَالِهَةً دُونَ ٱللَّهِ تُرِيدُونَ (۸۶)

آیا غیر از خدا به سراغ این معبودان دروغین می‌روید؟!

Is it a falsehood - gods beside Allah - that ye desire?

فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ (۸۷)

شما درباره پروردگار عالمیان چه گمان می‌برید؟!

What then is your opinion of the Lord of the Worlds?

فَنَظَرَ نَظْرَةً فِى ٱلنُّجُومِ (۸۸)

(سپس) نگاهی به ستارگان افکند...

And he glanced a glance at the stars

فَقَالَ إِنِّى سَقِيمٌ (۸۹)

و گفت: «من بیمارم (و با شما به مراسم جشن نمی‌آیم)!»

Then said: Lo! I feel sick!

فَتَوَلَّوْا۟ عَنْهُ مُدْبِرِينَ (۹۰)

آنها از او روی برتافته و به او پشت کردند (و بسرعت دور شدند.)

And they turned their backs and went away from him.

فَرَاغَ إِلَىٰٓ ءَالِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ (۹۱)

(او وارد بتخانه شد) مخفیانه نگاهی به معبودانشان کرد و از روی تمسخر گفت: «چرا (از این غذاها) نمی‌خورید؟!

Then turned he to their gods and said: Will ye not eat?

مَا لَكُمْ لَا تَنطِقُونَ (۹۲)

(اصلاً) چرا سخن نمی‌گویید؟!»

What aileth you that ye speak not?

فَرَاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْبًۢا بِٱلْيَمِينِ (۹۳)

سپس بسوی آنها رفت و ضربه‌ای محکم با دست راست بر پیکر آنها فرود آورد (و جز بت بزرگ، همه را درهم شکست).

Then he attacked them, striking with his right hand.

فَأَقْبَلُوٓا۟ إِلَيْهِ يَزِفُّونَ (۹۴)

آنها با سرعت به او روی آوردند.

And (his people) came toward him, hastening.

قَالَ أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ (۹۵)

گفت: «آیا چیزی را می‌پرستید که با دست خود می‌تراشید؟!

He said: Worship ye that which ye yourselves do carve

وَٱللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ (۹۶)

با اینکه خداوند هم شما را آفریده و هم بتهایی که می‌سازید!»

When Allah hath created you and what ye make?

قَالُوا۟ ٱبْنُوا۟ لَهُۥ بُنْيَـٰنًا فَأَلْقُوهُ فِى ٱلْجَحِيمِ (۹۷)

(بت‌پرستان) گفتند: «بنای مرتفعی برای او بسازید و او را در جهنّمی از آتش بیفکنید!»

They said: Build for him a building and fling him in the red-hotfire.

فَأَرَادُوا۟ بِهِۦ كَيْدًا فَجَعَلْنَـٰهُمُ ٱلْأَسْفَلِينَ (۹۸)

آنها طرحی برای نابودی ابراهیم ریخته بودند، ولی ما آنان را پست و مغلوب ساختیم!

And they designed a snare for him, but We made them the undermost.

وَقَالَ إِنِّى ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّى سَيَهْدِينِ (۹۹)

(او از این مهلکه بسلامت بیرون آمد) و گفت: «من به سوی پروردگارم می‌روم، او مرا هدایت خواهد کرد!

And he said: Lo! I am going unto my Lord Who will guide me.

رَبِّ هَبْ لِى مِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ (۱۰۰)

پروردگارا! به من از صالحان [= فرزندان صالح‌] ببخش!»

My Lord! Vouchsafe me of the righteous.

فَبَشَّرْنَـٰهُ بِغُلَـٰمٍ حَلِيمٍ (۱۰۱)

ما او [= ابراهیم‌] را به نوجوانی بردبار و صبور بشارت دادیم!

So We gave him tidings of a gentle son.

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ ٱلسَّعْىَ قَالَ يَـٰبُنَىَّ إِنِّىٓ أَرَىٰ فِى ٱلْمَنَامِ أَنِّىٓ أَذْبَحُكَ فَٱنظُرْ مَاذَا تَرَىٰ ۚ قَالَ يَـٰٓأَبَتِ ٱفْعَلْ مَا تُؤْمَرُ ۖ سَتَجِدُنِىٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّـٰبِرِينَ (۱۰۲)

هنگامی که با او به مقام سعی و کوشش رسید، گفت: «پسرم! من در خواب دیدم که تو را ذبح می‌کنم، نظر تو چیست؟» گفت «پدرم! هر چه دستور داری اجرا کن، به خواست خدا مرا از صابران خواهی یافت!»

And when (his son) was old enough to walk with him, (Abraham) said: O my dear son, I have seen in a dream that I must sacrifice thee. So look, what thinkest thou? He said: O my father! Do that which thou art commanded. Allah willing, thou shalt find me of the steadfast.

فَلَمَّآ أَسْلَمَا وَتَلَّهُۥ لِلْجَبِينِ (۱۰۳)

هنگامی که هر دو تسلیم شدند و ابراهیم جبین او را بر خاک نهاد...

Then, when they had both surrendered (to Allah), and he had flung him down upon his face,

وَنَـٰدَيْنَـٰهُ أَن يَـٰٓإِبْرَٰهِيمُ (۱۰۴)

او را ندا دادیم که: «ای ابراهیم!

We called unto him: O Abraham!

قَدْ صَدَّقْتَ ٱلرُّءْيَآ ۚ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ (۱۰۵)

آن رؤیا را تحقق بخشیدی (و به مأموریت خود عمل کردی)!» ما این گونه، نیکوکاران را جزا می‌دهیم!

Thou hast already fulfilled the vision. Lo! thus do We reward the good.

إِنَّ هَـٰذَا لَهُوَ ٱلْبَلَـٰٓؤُا۟ ٱلْمُبِينُ (۱۰۶)

این مسلّماً همان امتحان آشکار است!

Lo! that verily was a clear test.

وَفَدَيْنَـٰهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ (۱۰۷)

ما ذبح عظیمی را فدای او کردیم،

Then We ransomed him with a tremendous victim.

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْـَٔاخِرِينَ (۱۰۸)

و نام نیک او را در امّتهای بعد باقی نهادیم!

And We left for him among the later folk (the salutation):

سَلَـٰمٌ عَلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ (۱۰۹)

سلام بر ابراهیم!

Peace be unto Abraham!

كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ (۱۱۰)

این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

Thus do We reward the good.

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ (۱۱۱)

او از بندگان باایمان ما است!

Lo! he is one of Our believing slaves.

وَبَشَّرْنَـٰهُ بِإِسْحَـٰقَ نَبِيًّا مِّنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ (۱۱۲)

ما او را به اسحاق -پیامبری از شایستگان- بشارت دادیم!

And we gave him tidings of the birth of Isaac, a prophet of the righteous.

وَبَـٰرَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلَىٰٓ إِسْحَـٰقَ ۚ وَمِن ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌ وَظَالِمٌ لِّنَفْسِهِۦ مُبِينٌ (۱۱۳)

ما به او و اسحاق برکت دادیم؛ و از دودمان آن دو، افرادی بودند نیکوکار و افرادی آشکارا به خود ستم کردند!

And We blessed him and Isaac. And of their seed are some who do good, and some who plainly wrong themselves.

وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَـٰرُونَ (۱۱۴)

ما به موسی و هارون نعمت بخشیدیم!

And We verily gave grace unto Moses and Aaron,

وَنَجَّيْنَـٰهُمَا وَقَوْمَهُمَا مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ (۱۱۵)

و آن دو و قومشان را از اندوه بزرگ نجات دادیم!

And saved them and their people from the great distress,

وَنَصَرْنَـٰهُمْ فَكَانُوا۟ هُمُ ٱلْغَـٰلِبِينَ (۱۱۶)

و آنها را یاری کردیم تا بر دشمنان خود پیروز شدند!

And helped them so that they became the victors.

وَءَاتَيْنَـٰهُمَا ٱلْكِتَـٰبَ ٱلْمُسْتَبِينَ (۱۱۷)

ما به آن دو، کتاب روشنگر دادیم،

And We gave them the clear Scripture

وَهَدَيْنَـٰهُمَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلْمُسْتَقِيمَ (۱۱۸)

و آن دو را به راه راست هدایت نمودیم!

And showed them the right path.

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِمَا فِى ٱلْـَٔاخِرِينَ (۱۱۹)

و نام نیکشان را در اقوام بعد باقی گذاردیم!

And We left for them among the later folk (the salutation):

سَلَـٰمٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَـٰرُونَ (۱۲۰)

سلام بر موسی و هارون!

Peace be unto Moses and Aaron!

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ (۱۲۱)

ما این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

Lo! thus do We reward the good.

إِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ (۱۲۲)

آن دو از بندگان مؤمن ما بودند!

Lo! they are two of Our believing slaves.

وَإِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ (۱۲۳)

و الیاس از رسولان (ما) بود!

And lo! Elias was of those sent (to warn),

إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِۦٓ أَلَا تَتَّقُونَ (۱۲۴)

به خاطر بیاور هنگامی را که به قومش گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

When he said unto his folk: Will ye not ward off (evil)?

أَتَدْعُونَ بَعْلًا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ ٱلْخَـٰلِقِينَ (۱۲۵)

آیا بت «بعل» را می‌خوانید و بهترین آفریدگارها را رها می‌سازید؟!

Will ye cry unto Baal and forsake the Best of creators,

ٱللَّهَ رَبَّكُمْ وَرَبَّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ (۱۲۶)

خدایی که پروردگار شما و پروردگار نیاکان شماست!»

Allah, your Lord and Lord of your forefathers?

فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ (۱۲۷)

امّا آنها او را تکذیب کردند؛ ولی به یقین همگی (در دادگاه عدل الهی) احضار می‌شوند!

But they denied him, so they surely will be haled forth (to the doom)

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ (۱۲۸)

مگر بندگان مخلص خدا!

Save single-minded slaves of Allah.

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْـَٔاخِرِينَ (۱۲۹)

ما نام نیک او را در میان امّتهای بعد باقی گذاردیم!

And we left for him among the later folk (the salutation):

سَلَـٰمٌ عَلَىٰٓ إِلْ يَاسِينَ (۱۳۰)

سلام بر الیاسین!

Peace be unto Elias!

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ (۱۳۱)

ما این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

Lo! thus do We reward the good.

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ (۱۳۲)

او از بندگان مؤمن ما است!

Lo! he is one of our believing slaves.

وَإِنَّ لُوطًا لَّمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ (۱۳۳)

و لوط از رسولان (ما) است!

And lo! Lot verily was of those sent (to warn).

إِذْ نَجَّيْنَـٰهُ وَأَهْلَهُۥٓ أَجْمَعِينَ (۱۳۴)

و به خاطر بیاور زمانی را که او و خاندانش را همگی نجات دادیم،

When We saved him and his household, every one,

إِلَّا عَجُوزًا فِى ٱلْغَـٰبِرِينَ (۱۳۵)

مگر پیرزنی که از بازماندگان بود (و به سرنوشت آنان گرفتار شد)!

Save an old woman among those who stayed behind;

ثُمَّ دَمَّرْنَا ٱلْـَٔاخَرِينَ (۱۳۶)

سپس بقیه را نابود کردیم!

Then We destroyed the others.

وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِم مُّصْبِحِينَ (۱۳۷)

و شما پیوسته صبحگاهان از کنار (ویرانه‌های شهرهای) آنها می‌گذرید...

And lo! ye verily pass by (the ruin of) them in the morning

وَبِٱلَّيْلِ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (۱۳۸)

و (همچنین) شبانگاه؛ آیا نمی‌اندیشید؟!

And at night-time; have ye then no sense?

وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ (۱۳۹)

و یونس از رسولان (ما) است!

And lo! Jonah verily was of those sent (to warn)

إِذْ أَبَقَ إِلَى ٱلْفُلْكِ ٱلْمَشْحُونِ (۱۴۰)

به خاطر بیاور زمانی را که به سوی کشتی پر (از جمعیّت و بار) فرار کرد.

When he fled unto the laden ship,

فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ ٱلْمُدْحَضِينَ (۱۴۱)

و با آنها قرعه افکند، (و قرعه به نام او افتاد و) مغلوب شد!

And then drew lots and was of those rejected;

فَٱلْتَقَمَهُ ٱلْحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٌ (۱۴۲)

(او را به دریا افکندند) و ماهی عظیمی او را بلعید، در حالی که مستحقّ سرزنش بود!

And the fish swallowed him while he was blameworthy;

فَلَوْلَآ أَنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلْمُسَبِّحِينَ (۱۴۳)

و اگر او از تسبیح‌کنندگان نبود...

And had he not been one of those who glorify (Allah)

لَلَبِثَ فِى بَطْنِهِۦٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ (۱۴۴)

تا روز قیامت در شکم ماهی می‌ماند!

He would have tarried in its belly till the day when they are raised;

فَنَبَذْنَـٰهُ بِٱلْعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيمٌ (۱۴۵)

(به هر حال ما او را رهایی بخشیدیم و) او را در یک سرزمین خشک خالی از گیاه افکندیم در حالی که بیمار بود!

Then We cast him on a desert shore while he was sick;

وَأَنۢبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِّن يَقْطِينٍ (۱۴۶)

و بوته کدوئی بر او رویاندیم (تا در سایه برگهای پهن و مرطوبش آرامش یابد)!

And We caused a tree of gourd to grow above him;

وَأَرْسَلْنَـٰهُ إِلَىٰ مِا۟ئَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ (۱۴۷)

و او را به سوی جمعیّت یکصد هزار نفری -یا بیشتر- فرستادیم!

And We sent him to a hundred thousand (folk) or more

فَـَٔامَنُوا۟ فَمَتَّعْنَـٰهُمْ إِلَىٰ حِينٍ (۱۴۸)

آنها ایمان آوردند، از این رو تا مدّت معلومی آنان را از مواهب زندگی بهره‌مند ساختیم!

And they believed, therefor We gave them comfort for a while.

فَٱسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ ٱلْبَنَاتُ وَلَهُمُ ٱلْبَنُونَ (۱۴۹)

از آنان بپرس: آیا پروردگارت دخترانی دارد و پسران از آن آنهاست؟!

Now ask them (O Muhammad): Hath thy Lord daughters whereas they have sons?

أَمْ خَلَقْنَا ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ إِنَـٰثًا وَهُمْ شَـٰهِدُونَ (۱۵۰)

آیا ما فرشتگان را مؤنث آفریدیم و آنها ناظر بودند؟!

Or created We the angels females while they were present?

أَلَآ إِنَّهُم مِّنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ (۱۵۱)

بدانید آنها با این تهمت بزرگشان می‌گویند:

Lo! it is of their falsehood that they say:

وَلَدَ ٱللَّهُ وَإِنَّهُمْ لَكَـٰذِبُونَ (۱۵۲)

«خداوند فرزند آورده!» ولی آنها به یقین دروغ می‌گویند!

Allah hath begotten. Allah! verily they tell a lie.

أَصْطَفَى ٱلْبَنَاتِ عَلَى ٱلْبَنِينَ (۱۵۳)

آیا دختران را بر پسران ترجیح داده است؟!

(And again of their falsehood): He hath preferred daughters to sons.

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ (۱۵۴)

شما را چه شده است؟! چگونه حکم می‌کنید؟! (هیچ می‌فهمید چه می‌گویید؟!)

What aileth you? How judge ye?

أَفَلَا تَذَكَّرُونَ (۱۵۵)

آیا متذکّر نمی‌شوید؟!

Will ye not then reflect?

أَمْ لَكُمْ سُلْطَـٰنٌ مُّبِينٌ (۱۵۶)

یا شما دلیل روشنی در این باره دارید؟

Or have ye a clear warrant?

فَأْتُوا۟ بِكِتَـٰبِكُمْ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ (۱۵۷)

کتابتان را بیاورید اگر راست می‌گویید!

Then produce your writ, if ye are truthful.

وَجَعَلُوا۟ بَيْنَهُۥ وَبَيْنَ ٱلْجِنَّةِ نَسَبًا ۚ وَلَقَدْ عَلِمَتِ ٱلْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ (۱۵۸)

آنها [= مشرکان‌] میان او [= خداوند] و جنّ، (خویشاوندی و) نسبتی قائل شدند؛ در حالی که جنّیان بخوبی می‌دانند که این بت‌پرستان در دادگاه الهی احضار می‌شوند!

And they imagine kinship between him and the jinn, whereas the jinn know well that they will be brought before (Him).

سُبْحَـٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ (۱۵۹)

منزّه است خداوند از آنچه توصیف می‌کنند،

Glorified be Allah from that which they attribute (unto Him),

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ (۱۶۰)

مگر بندگان مخلص خدا!

Save single-minded slaves of Allah.

فَإِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ (۱۶۱)

شما و آنچه را پرستش می‌کنید،

Lo! verily, ye and that which ye worship,

مَآ أَنتُمْ عَلَيْهِ بِفَـٰتِنِينَ (۱۶۲)

هرگز نمی‌توانید کسی را (با آن) فریب دهید،

Ye cannot excite (anyone) against Him.

إِلَّا مَنْ هُوَ صَالِ ٱلْجَحِيمِ (۱۶۳)

مگر آنها که در آتش دوزخ وارد می‌شوند!

Save him who is to burn in hell.

وَمَا مِنَّآ إِلَّا لَهُۥ مَقَامٌ مَّعْلُومٌ (۱۶۴)

و هیچ یک از ما نیست جز آنکه مقام معلومی دارد؛

There is not one of us but hath his known position.

وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلصَّآفُّونَ (۱۶۵)

و ما همگی (برای اطاعت فرمان خداوند) به صف ایستاده‌ایم؛

Lo! we, even we are they who set the ranks,

وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلْمُسَبِّحُونَ (۱۶۶)

و ما همه تسبیح‌گوی او هستیم!

Lo! we, even we are they who hymn His praise

وَإِن كَانُوا۟ لَيَقُولُونَ (۱۶۷)

آنها پیوسته می‌گفتند:

And indeed they used to say:

لَوْ أَنَّ عِندَنَا ذِكْرًا مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ (۱۶۸)

«اگر یکی از کتابهای پیشینیان نزد ما بود،

If we had but a reminder from the men of old

لَكُنَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ (۱۶۹)

به یقین، ما بندگان مخلص خدا بودیم!»

We would be single-minded slaves of Allah.

فَكَفَرُوا۟ بِهِۦ ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (۱۷۰)

(امّا هنگامی که این کتاب بزرگ آسمانی بر آنها نازل شد،) به آن کافر شدند؛ ولی بزودی (نتیجه کار خود را) خواهند دانست!

Yet (now that it is come) they disbelieve therein; but they will come to know.

وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا ٱلْمُرْسَلِينَ (۱۷۱)

وعده قطعی ما برای بندگان فرستاده ما از پیش مسلّم شده...

And verily Our word went forth of old unto Our bondmen sent (to warn)

إِنَّهُمْ لَهُمُ ٱلْمَنصُورُونَ (۱۷۲)

که آنان یاری شدگانند،

That they verily would be helped,

وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ ٱلْغَـٰلِبُونَ (۱۷۳)

و لشکر ما پیروزند!

And that Our host, they verily would be the victors.

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّىٰ حِينٍ (۱۷۴)

از آنها [= کافران‌] روی بگردان تا زمان معیّنی (که فرمان جهاد فرارسد)!

So withdraw from them (O Muhammad) awhile,

وَأَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ (۱۷۵)

و وضع آنها را بنگر (چه بی‌محتواست) اما بزودی (نتیجه اعمال خود را) می‌بینند!

And watch, for they will (soon) see.

أَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ (۱۷۶)

آیا آنها برای عذاب ما شتاب می‌کنند؟!

Would they hasten on Our doom?

فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمْ فَسَآءَ صَبَاحُ ٱلْمُنذَرِينَ (۱۷۷)

امّا هنگامی که عذاب ما در آستانه خانه‌هایشان فرود آید، انذارشدگان صبحگاه بدی خواهند داشت!

But when it cometh home to them, then it will be a hapless morn for those who have been warned.

وَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّىٰ حِينٍ (۱۷۸)

از آنان روی بگردان تا زمان معیّنی!

Withdraw from them awhile

وَأَبْصِرْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ (۱۷۹)

و وضع کارشان را ببین؛ آنها نیز به زودی (نتیجه اعمال خود را) می‌بینند!

And watch, for they will (soon) see.

سُبْحَـٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ (۱۸۰)

منزّه است پروردگار تو، پروردگار عزّت (و قدرت) از آنچه آنان توصیف می‌کنند.

Glorified be thy Lord, the Lord of Majesty, from that which they attribute (unto Him)

وَسَلَـٰمٌ عَلَى ٱلْمُرْسَلِينَ (۱۸۱)

و سلام بر رسولان!

And peace be unto those sent (to warn).

وَٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ (۱۸۲)

حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار جهانیان است!

And praise be to Allah, Lord of the Worlds!