حکمت ۴۳۴

امام عليه السّلام (در باره آزمايش مردم) فرموده است:
(مردم را) بيازما تا (آنها را) دشمن دارى (چون در ظاهر بيشتر مردم بد نيستند هنگام آزمايش بديشان آشكار مى گردد).
(سيّد رضىّ «عليه الرّحمة» فرمايد:) بعضى مردم اين فرمايش را از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت ميكنند و از آنچه كمك ميكند كه اين فرمايش از امير المؤمنين عليه السّلام مى باشد آنست كه ثعلب بيان كرده ابن اعرابىّ براى ما نقل نمود كه مأمون گفته: اگر نه آن بود كه علىّ عليه السّلام فرموده «اخبر تقله» يعنى بيازما تا دشمن دارى، من مى گفتم: «اقله تخبر» يعنى (مردم را) دشمن دار تا (آنها را) بيازمايى (اين سخن مأمون از آنست كه دوستى با ديگرى عيب پوش است و چون او را دشمن داشتى ممكن است بحال او چنانكه هست پى ببرى، ولى براى مردمان پاك سزاوار نيست پيش از آزمايش كسى را دشمن بدارند يا بى جهت. سخن مأمون بكار دنيا طلبان بيشتر مى آيد، و ناگفته نماند كه «أخبر» بضمّ باء امر است از «خبر الشّىء يخبر» يعنى آنرا از روى آزمايش دانست، و «تقله» مضارع مجزوم بعد از امر است، و هاء براى وقف است از «قلاه يقلى» مثل «رمى يرمى» يعنى او را دشمن داشت).